tác dụng của hormon tuyến giáp 2Kiến Thức Cơ Bản Y Học Cơ Sở 

TÁC DỤNG CỦA HORMON TUYẾN GIÁP (HORMON T3, T4)

Tác dụng của hormon tuyến giáp lên cơ thể người là rất đa dạng. Các hormon tuyến giáp (T3, T4) tác dụng đến quá trình chuyển hóa các chất như protid, glucid, lipid, vitamin, nước và điện giải… Ngoài ra, hormon tuyến giáp còn tác dụng lên sự phát triển của cơ thể, lên hệ thống tim mạch, cơ quan sinh dục, lên cả hệ thần kinh – cơ… Thiếu hay thừa hormon tuyến giáp đều gây hậu quả đến sức khỏe và đời sống người bệnh. Một số bệnh lý hay gặp liên quan đến hormon tuyến giáp như: ưu năng tuyến giáp (Basedow), nhược năng tuyến giáp, bướu cổ đơn thuần…Chính vì thế, các tác dụng của hormon tuyến giáp đối với cơ thể người là rất quan trọng.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp trên sự phát triển cơ thể

Tác dụng của hormon tuyến giáp trên sự phát triển cơ thể chủ yếu thể hiện trong thời kỳ đang lớn của trẻ.

– Phối hợp với hormon GH làm cơ thể phát triển, tăng biệt hóa tế bào. Điều hòa sự phát triển của cơ thể, tăng tốc độ phát triển của cơ thể.

– Thúc đẩy sự trưởng thành và phát triển của não trong thời kỳ có thai, những năm đầu sau sinh.

Trẻ bị ưu năng tuyến giáp: sự phát triển của xương nhanh hơn nhưng cốt hóa sớm hơn. Do đó trẻ có chiều cao của người trưởng thành sớm hơn.

Trẻ bị nhược năng tuyến giáp: lùn và kém phát triển trí tuệ.

tác dụng của hormon tuyến giáp
Một số tác dụng của hormon tuyến giáp

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa tế bào

– Làm tăng hoạt động chuyển hóa của hầu hết các tế bào, trừ tế bào não, võng mạc, lách, phổi. Mức chuyển hóa cơ thể có thể tăng 60 – 100% so với bình thường.

– Làm tăng tốc độ các phản ứng hóa học trong cơ thể. Tăng thoái hóa và tiêu thụ thức ăn để cung cấp năng lượng.

– Tăng số lượng và kích thước các ty thể. Do đó làm tăng tổng hợp năng lượng (ATP). Khi nồng độ hormon tuyến giáp (T3, T4) tăng cao (trong bệnh Basedow), các ty lạp thể nở quá to. Lúc đó, quá trình oxy hóa không đi đôi với quá trình phosphoryl hóa, nên năng lượng không được tích lũy dưới dạng ATP mà thải ra dưới dạng nhiệt.

– Tác dụng tăng vận chuyển ion qua màng tế bào. Hormon tuyến giáp có tác dụng hoạt hóa men Na+ – K+ – ATPase. Do đó làm tăng vận chuyển cả Na+ , K+  qua màng tế bào của một số mô. Quá trình này cần năng lượng và tăng sinh nhiệt nên cũng làm tăng mức chuyển hóa của cơ thể.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa protid.

– Ở người trưởng thành: làm tăng thoái hóa protein. Nếu thừa hormon T3, T4 (bệnh Basedow), làm tăng huy động các kho protein dự trữ và giải phóng các acid amin vào máu. Vì vậy người mắc bệnh Basedow thường rất gầy.

– Ở trẻ em đang phát triển: Tác dụng của hormon tuyến giáp là làm tăng tổng hợp protid ở hầu hết các mô để phát triển và biệt hóa tế bào.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa Lipid

– Tăng thoái hóa Lipid ở các mô dự trữ và làm tăng nồng độ acid béo tự do trong máu. Đồng thời làm tăng quá trình oxy hóa các acid béo ở mô để tạo thành năng lượng.

– Làm giảm cholesterol trong máu và làm giảm lypoprotein tỷ trọng thấp.

tác dụng của hormon tuyến giáp 1
Hậu quả khi hormon tuyến giáp tăng

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa Glucid

– Tăng thoái hóa glucid tại mô.

– Tăng phân hủy Glycogen thành Glucose tại gan.

– Tăng tạo đường mới.

– Tăng hấp thu glucose tại ruột

– Tăng bài tiết hormon Insulin.

Do những tác dụng trên, hormon tuyến giáp có tác dụng làm tăng glucose máu.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa Vitamin

Hormon T3, T4 làm tăng nồng độ, hoạt tính của nhiều enzym. Mà vitamin là thành phần cơ bản để cấu tạo enzym hoặc coenzym. Nên hormon tuyến giáp sẽ làm tăng nhu cầu tiêu thụ Vitamin.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên chuyển hóa nước và điện giải

Điều hòa phân bố nước. Thiếu T3, T4 gây đái ít, phù.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên hệ thống tim mạch

Tác dụng lên tim : Làm tăng nhịp tim, tăng lưu lượng tim. Tác dụng này có lẽ là do hormon tuyến giáp kích thích trực tiếp lên tim. Sự đáp ứng nhạy cảm  của nhịp tim đối với hormon tuyến giáp là dấu hiệu quan trọng để các nhà lâm sàng dùng để đánh giá mức độ bài tiết hormon tuyến giáp.

Tác dụng của hormon tuyến giáp lên mạch máu : gây giãn mạch ở hầu hết các mô trong cơ thể do T3, T4 làm tăng chuyển hóa, và làm tăng các sản phẩm chuyển hóa cuối cùng.

Tác dụng lên huyết áp : Do tim đập nhanh, mạnh nên huyết áp tâm thu tăng. Ngược lại, vì giãn mạch ở mô nên huyết áp tâm trương giảm ở những người ưu năng tuyến giáp. Vì vậy, huyết áp trung bình không đổi.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên hệ thống thần kinh – cơ.

– T3, T4 có ảnh hưởng đến hoạt động và chức năng của não. Nồng độ T3, T4 giảm sẽ làm chậm sự phát triển của não. Nếu không điều trị kịp thời, đứa trẻ sẽ bị đần độn về trí tuệ (đần bẩm sinh).

– Những người ưu năng tuyến giáp thường ở trạng thái căng thẳng, dễ xúc động, hay cáu gắt và khó ngủ do tác dụng kích thích lên hệ thần kinh trung ương của hormon tuyến giáp. Do đó, những người này thường có cảm giác mệt mỏi. Còn người nhược năng tuyến giáp thì ngủ nhiều, có thể ngủ 12 -24 giờ.

– Hormon T3, T4 làm hoạt hóa các Synap. Do đó làm ngắn thời gian dẫn truyền xung thần kinh qua synap. Người ưu năng tuyến giáp, thời gian phản xạ gân xương ngắn và ngược lại. Trên lâm sàng, đo thời gian phản xạ gân xương ta có thể biết được hoạt động chức năng của tuyến giáp.

– Khi nồng độ hoạt động của hormon tuyến giáp (T3, T4) tăng quá cao, các synap thần kinh ở tủy sống – trung tâm của phản xạ điều hòa trương lực cơ bị hoạt hóa mạnh dẫn đến run cơ. Đây là loại run cơ nhẹ nhưng nhanh với tần số 10 – 15 lần/phút. Đây là dấu hiệu quan trọng để đánh giá mức độ tác dụng của hormon tuyến giáp đối với hệ thần kinh trung ương.

* Tác dụng của hormon tuyến giáp lên cơ quan sinh dục

T3, T4 cần cho sự phát triển bình thường của cơ quan sinh dục khi còn trẻ, và hoạt động bình thường khi trưởng thành.

Ở nam, thiếu hormon tuyến giáp có thể mất dục tính hoàn toàn (mất Libido). Tăng lượng T3, T4 kéo dài gây bất lực về hoạt động sinh dục. Ở nữ, thiếu T3, T4 gây đa kinh, băng kinh. Thừa hormon T3, T4 làm kinh nguyệt ít hoặc vô kinh.

Related posts

Leave a Comment