hormon insulinKiến Thức Cơ Bản Y Học Cơ Sở 

HORMON INSULIN, BỆNH DO HORMON INSULIN

>HORMON INSULIN, BỆNH DO HORMON INSULIN

Hormon Insulin là loại hormon được tế bào beta của tiểu đảo Langerhan nằm trong tuyến tụy bài tiết ra. Ngoài hormon Insulin, tuyến tụy còn bài tiết hormon Glucagon. (hormon có tác dụng ngược với hormon Insulin) và hormon Somatostatin (hormon làm giảm tiết hormon Insulin và Glucagon).

nguồn gốc hormon insulin
nguồn gốc hormon insulin
  1. Bản chất của hormon Insulin

Hormon Insulin có bản chất là một Polipeptid gồm 51 acid amin. có trọng lượng phân tử 5800. Nó được giải phóng từ tiền hợp chất của hormon là preproinsulin thành proinsulin. Rồi thành insulin là hormon hoạt động.

Insulin được cấu tạo bởi hai chuỗi acid amin và ba cầu nối disunfua. Chính các cầu nối disunfua này gây nên đặc tính sinh học. Khi cầu nối bị cắt đứt, hormon insulin mất đặc tính sinh học.

  1. Tác dụng của hormon Insulin

Tác dụng của hormon Insulin lên chuyển hóa Glucid

Hormon Insulin là hormon duy nhất trong cơ thể có tác dụng hạ đường huyết. Các tác dụng của hormon insulin lên chuyển hóa Glucid bao gồm:

– Tăng vận chuyển glucose vào tế bào, tăng thoái hóa glucose ở cơ

Màng tế bào cơ bình thường chỉ cho glucose khuếch tán qua rất ít, trừ khi có mặt insulin. Nhoài bữa ăn ra, insulin được bài tiết rất ít. Sau bữa ăn, nồng độ glucose trong máu tăng cao, tuyến tụy bài tiết một lượng lớn hormon insulin. Nồng độ hormon insulin tăng làm tăng vận chuyển glucose vào tế bào.

– Tăng dự trữ glycogen ở cơ.

Sau bữa ăn, cơ không vận động thì glucose vẫn được vận chuyển vào trong tế bào. Lượng glucose không được sử dụng ngay sẽ được chuyển thành glycogen và được sử dụng khi cần.

– Tăng thu nhập, dự trữ và sử dụng glucose ở gan.

Hầu hết glucose được hấp thụ từ ruột vào máu sau bữa ăn trở thành glycogen dự trữ tại gan. Khi đói, nồng độ glucose máu giảm, tuyến tụy giảm tiết hormon insulin, glycogen ở gan sẽ được phân giải thành glucose để đường trong máu không giảm quá thấp. Khi vượt quá mức dự trữ glycogen ở gan, dưới tác dụng của hormon insulin, glucose dư thừa này sẽ chuyển thành acid béo ở gan, và được chuyển đến mô mỡ để dự trữ.

tác dụng của hormon insulin
tác dụng của hormon insulin
– Hạ đường huyết do ức chế quá trình tạo đường mới.

Hormon insulin làm giảm số lượng và hoạt tính của các enzym tham gia vào quá trình tạo đường mới, giảm giải phóng acid amin từ các mô cơ và từ các mô khác vào gan, do đó, làm giảm nguyên liệu cho quá trình tạo đường mới.

Tác dụng của hormon Insulin lên chuyển hóa Lipid.

– Tăng tổng hợp acid béo từ glucose tại gan

– Tăng tổng hợp lipid ở mô mỡ dự trữ nguồn acid béo.

– Giảm thoái hóa lipid ở mô mỡ.

Tác dụng của hormon Insulin lên chuyển hóa protid.

– Tăng vận chuyển tích cực các acid amin vào trong tế bào.

– Tăng sao chép chọn lọc phân tử ADN mới ở nhân tế bào đích thành ARN thông tin tại ribosom để tạo thành các phân tử protein mới.

3. Điều hòa bài tiết hormon Insulin

a. Điều hòa bài tiết hormon Insulin theo cơ chế thể dịch

– Điều hòa bài tiết hormon Insulin qua nồng độ glucose trong máu: Bình thường hormon Insulin được bài tiết liên tục. Khi nồng độ đường huyết thay đổi thì nó tác dụng ngược trở lại để điều hòa bài tiết hormon Insulin.

Nồng độ glucose trong máu bình thường là 80 – 90 mg/dl, hormon Insulin được bài tiết rất ít. Nồng độ glucose máu đột ngột tăng lên 2 – 3 lần so với bình thường và giữ ở mức này thì hormon Insulin được bài tiết ra nhiều. Nồng độ glucose tăng trên 100mg/dl, hormon Insulin được bài tiết tăng từ 10 – 25 lần so với mức cơ sở.

Đây là cơ chế điều hòa bài tiết hormon Insulin rất quan trọng nhằm điều hòa lượng glucose trong cơ thể.

– Điều hòa bài tiết hormon Insulin qua nồng độ acid amin : Một số loại acid amin đặc biệt như Arginin, Lysin cũng có tác dụng kích thích bài tiết hormon Insulin.

– Nồng độ các hormon do thành ống tiêu hóa tiết ra như gastrin, secratin, cholecystokinin cũng có tác dụng bài tiết hormon Insulin.

b. Điều hòa bài tiết hormon Insulin theo cơ chế thần kinh.

Dưới những điều kiện nhất định, kích thích thần kinh giao cảm và phó giao cảm có thể làm tăng bài tiết hormon Insulin. Tuy nhiên, hệ thần kinh tự chủ có lẽ ít có vai trò điều hòa bài tiết hormon Insulin trong trường hợp bình thường.

4. Bệnh liên quan đến hormon Insulin.

a. Bệnh đái tháo đường

– Nguyên nhân gây bệnh đái tháo đường là do giảm tiết hormon Insulin hoặc do tế bào beta của tuyến tụy nhạy cảm với virus nên dễ bị phá hủy, hoặc do kháng thể tự miễn chống lại chính tế bào beta.

– Biểu hiện thường gặp của bệnh nhân đái tháo đường: Bệnh nhân đái tháo đường thường có 4 triệu chứng nhiều: ăn nhiều, uống nhiều, đái nhiều, gầy nhiều. Ngoài ra, còn có thể liên quan đến rối loạn chuyển hóa lipid, dễ bị xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.

bệnh do hormon insulin
bệnh do hormon insulin

b. Bệnh hạ đường huyết do tăng bài tiết hormon Insulin.

Nguyên nhân thường do u tế bào beta của tuyến tụy, làm cho hormon Insulin được bài tiết quá nhiều. Dẫn đến đường huyết giảm nhiều, và bệnh nhân có thể bị choáng váng. Nếu đường huyết giảm xuống còn 20 – 50mg%, có thể xuất hiện cơn co giật, mất ý thức và hôn mê.

Related posts

2 Thoughts to “HORMON INSULIN, BỆNH DO HORMON INSULIN”

  1. […] làm tăng đường huyết, kích thích tế bào của đảo tụy tăng sinh và tăng tiết hormon insulin, gây mập phì do tế bào của cơ thể đón nhận nhiều insulin và sử dụng nhiều […]

Leave a Comment