Sơ cứu gãy xươngChấn thương Kiến Thức Cơ Bản 

SƠ CỨU GÃY XƯƠNG, CÁC BƯỚC SƠ CỨU GÃY XƯƠNG

Sơ cứu gãy xương cũng tuân thủ theo nguyên tắc cấp cứu ban đầu chung.

>> Xem Nguyên tắc cấp cứu ban đầu tại đây

Sơ cứu gãy xương tốt sẽ góp phần đắc lực cho quá trình điều trị thực thụ sau này. Vì vậy, sơ cứu cho một bệnh nhân gãy xương phải làm tốt việc sau đây:

  1. Bước 1 sơ cứu gãy xương: Giảm đau chống sốc.

Phải vô cảm thật tốt cho bệnh nhân nhất là đối với bệnh nhân gãy xương lớn.

Tùy từng trường hợp mà dùng các loại thuốc: Morphinclohydrat 0,01g, Diclofenac 75mg, Paracetamol 0,25g; 0,5g, Dolagan,…

  1. Bước 2 sơ cứu gãy xương: Cố định xương gãy.

– Cần phải bất động trên nguyên tắc: Bất động trên một khớp và dưới một khớp của đoạn xương gãy. Bất động không được quá lỏng cũng không được quá chặt.

– Đối với gãy xương kín cần bất động theo tư thế cơ năng. Gãy xương hở thì bất động theo tư thế gãy xương.

– Dụng cụ bất động: Nẹp tre, nẹp gỗ, nẹp kim loại,…

Nếu không có các dụng cụ thì cần bất động tùy ứng:

+ Cho bệnh nhân nằm trên ván cứng với gãy cột sống và khung chậu.

+ Treo cao tay gãy áp sát vào thân.

+ Buộc chân đau vào chân lành…

  1. Bước 3 sơ cứu gãy xương: Chống nhiễm trùng.

Cần dùng kháng sinh sớm, không nên băng quá kín và thăm khám nhiều lần.

Sơ cứu gãy xương hở

  1. Đánh giá nhanh tình trạng toàn thân:

Nếu có shock phải dùng thuốc giảm đau theo đúng chỉ định như tiêm Rogam, Diclofenac, Feldene,… hoặc tối thiểu cho bệnh nhân uống Paracetemol, tiêm thuốc trợ tim, truyền dịch NaCl 0.9%, Glucose 5%.

2. Sơ cứu gãy xương hở tại chỗ:

– Cầm máu: Quan sát xem mức độ và tính chất chảy máu như thế nào để có phương pháp cầm máu phù hợp.

+ Nếu máu chảy thành tia màu đỏ tươi tức là đứt động mạch lớn, phải garo cầm máu theo đúng nguyên tắc ngay. Chú ý garo bằng băng cao su to bản sát ngay phía trên tổn thương. Garo đủ chặt, đánh dấu bằng băng đỏ và ghi phiếu ngày giờ garo.

Sơ cứu gãy xương
Garo cầm máu trong sơ cứu gãy xương
Sơ cứu gãy xương
Các bước Garo cầm máu trong sơ cứu gãy xương

+ Nếu máu chảy ít hơn có thể cầm máu bằng băng ép, băng nhồi.

– Đảm bảo vô trùng khi sơ cứu gãy xương bằng cách thực hiện các bước sau:

+ Nếu vết thương bẩn thì phải lau rửa xung quanh vết thương từ trong ra ngoài bằng băng vô khuẩn có tẩm dung dịch NaCl 0,9%, thuốc tím 0,1%. Không được xối rửa vết thương vì sẽ đưa vi khuẩn vào sâu.

+ Sát khuẩn quanh vết thương bằng một trong các thuốc sau: Thuốc đỏ, cồn 70 độ, cồn iot 1%, Betadin 10%….

+ Gắp bỏ những mảnh dị vật lớn ở ngoài nếu có.

+ Đặt lên vết thương 1 lớp gạc vô khuẩn rồi băng ép lại. Việc băng vô khuẩn lên vết thương có vai trò quan trọng ngăn chặn sự bội nhiễm và bất động vết thương.

– Bất động xương gãy bằng nẹp gỗ, nẹp tre hoặc các phương tiện tùy ứng hiện có ở tư thế xương gãy. Không được kéo tụt đầu xương gãy lộ ra ngoài vào trong vết thương vì nó sẽ đưa bẩn vào trong vết thương.

– Khi bệnh nhân không có sốc thì di chuyển bệnh nhân đến cơ sở điều trị thực thụ.

 Kỹ thuật bất động gãy xương trong sơ cứu gãy xương:

  1. Cố định gãy xương cẳng tay bằng nẹp tre/ gỗ trong sơ cứu gãy xương

– Chọn nẹp: dùng hai nẹp: nẹp 1 dài khoảng 35 cm; nẹp 2 dài khoảng 40 cm.

– Đặt nẹp: Nẹp 1 ở mặt trước cẳng tay, từ nếp gấp khuỷu đến khớp bàn ngón. Nẹp 2 ở mặt sau cẳng tay, từ quá mỏm khuỷu đến khớp bàn ngón.

– Đệm lót: ở 4 đầu nẹp, khuỷu tay, mặt trước cổ tay, mu tay.

– Cố định nẹp vào chi bằng hai đường băng:

Đường băng cố định ở cổ tay băng theo kiểu băng số 8 (như băng vết thương gan tay). Tuy nhiên, cần tăng cường các vòng băng tròn quanh nẹp để cố định nẹp được chắc chắn.

Đường băng cố định ở khuỷu tay băng theo kiểu băng số 8 kép (giống như băng vết thương nếp gấp khuỷu).

– Treo tay trước ngực ở tư thế cẳng tay tương đối vuông góc với cánh tay, bàn tay ở tư thế chức năng.

Sơ cứu gãy xương
Cố định gãy xương cẳng tay trong sơ cứu gãy xương
  1. Cố định gãy xương cánh tay bằng nẹp tre/ gỗ trong sơ cứu gãy xương

– Chọn nẹp: dùng hai nẹp: nẹp 1 dài khoảng 20 cm; nẹp 2 dài khoảng 40 cm.

– Đặt nẹp: Nẹp 1 ở mặt trong cánh tay, từ đỉnh hõm nách đến nếp gấp khuỷu. Nẹp 2 ở mặt ngoài cánh tay, từ quá mỏm cùng vai đến quá mỏm khuỷu.

– Đệm lót ở 4 đầu nẹp, mỏm khuỷu, nếp gấp khuỷu, mỏm cùng vai.

– Cố định nẹp:

Đường băng ở 1/3 trên cánh tay và khớp vai băng theo kiểu băng cơ delta

Đường băng ở khuỷu theo kiểu băng số 8 kép giống như băng vết thương nếp gấp khuỷu.

– Băng ép cánh tay vào thân người bằng đường băng tròn.

– Treo tay ở tư thế cơ năng.

Sơ cứu gãy xương
Cố định gãy xương cánh tay trong sơ cứu gãy xương
  1. Cố định gãy xương cẳng chân bằng nẹp tre/ gỗ trong sơ cứu gãy xương

– Chọn nẹp: dùng hai nẹp bằng nhau, dài khoảng 80 cm.

– Đặt nẹp: Nẹp ở mặt trong cẳng chân, từ giữa đùi tới quá gan chân khoảng 1cm. Nẹp ở mặt ngoài cẳng chân, từ giữa đùi tới quá gan chân khoảng 1cm.

– Đệm lót: ở 4 đầu nẹp, 2 lồi cầu xương đùi, chỏm xương mác, 2 mắt cá.

– Cố định nẹp vào chi ở ba vị trí:

Đường băng ở gối theo kiểu băng số 8 kép (băng vết thương vùng khoeo).

Đường băng ở cổ – bàn chân theo kiểu băng số 8 (băng vết thương mu chân).

Đường băng giữa đùi cố định đầu trên hai nẹp vào đùi bằng đường băng tròn.

– Cố định 2 chân vào nhau bằng các vòng băng tròn quanh cả 2 cổ chân.

Sơ cứu gãy xương
Cố định gãy xương cẳng chân trong sơ cứu gãy xương
  1. Cố định gãy xương đùi bằng nẹp tre/ gỗ trong sơ cứu gãy xương

– Chọn nẹp: dùng 3 nẹp kích thước dài kho 80 cm, 100 cm và 120 cm.

– Đặt nẹp: Đặt nẹp dài 100 cm ở mặt sau, từ ngang mào chậu đến quá gót chân khoảng 1cm; tiếp theo đặt nẹp 120 cm ở mặt ngoài, từ hố nách đến quá gan chân khoảng 1cm; cuối cùng đặt nẹp 80 cm ở mặt trong, từ nếp bẹn đến quá gan chân khoảng 1cm.

– Đệm lót: ở 4 đầu nẹp, 2 mấu chuyển lớn, 2 lồi cầu, chỏm xương mác, 2 mắt cá.

Cố định nẹp vào chi bằng các đường băng theo thứ tự như sau:

Đường băng ở gối theo kiểu băng số 8 kép (băng vết thương vùng khoeo).

Đường băng ở sát nếp bẹn theo kiểu băng vòng tròn.

Đường băng ở cổ – bàn chân băng kiểu băng số 8 (băng vết thương mu chân).

Đường băng ngang qua hai gai chậu trước trên băng theo kiểu băng vòng tròn.

Đường băng ngang ngực băng vòng tròn.

– Cố định 2 chân vào nhau bằng các vòng băng tròn quanh 2 gối và 2 cổ chân.

Sơ cứu gãy xương
Cố định gãy xương đùi trong sơ cứu gãy xương
  1. Cố định tạm thời gãy xương đòn bằng băng cuộn

Dùng băng cuộn để cố định xương đòn gãy theo kiểu băng số tám.

Sơ cứu gãy xương đòn
Cố định gãy xương đòn trong sơ cứu gãy xương
  1. Cố định tạm thời gãy xương sườn

Áp dụng đường băng vết thương ngực hở để cố định (có thể cố định bằng băng dính to bản).

  1. Cố định tạm thời vỡ xương hàm dưới

Áp dụng đường băng vết thương cằm.

  1. Đối với trường hợp gãy xương cột sống trong sơ cứu gãy xương

– Nếu gãy xương cột sống vùng cổ:

đặt nạn nhân nằm ngửa trên cáng cứng, cố định nạn nhân vào cáng tại các vị trí trán, qua hàm trên, qua ngực, qua hông, qua đùi, qua khớp gối, qua cẳng chân, hai bàn chân.Giữ thẳng đầu và dùng gối mềm chèn hai bên cổ nạn nhân.

– Lưu ý trong quá trình sơ cứu gãy xương cột sống phải giữ người nạn nhân theo một trục thẳng, tốt nhất không nên dịch chuyển. Trường hợp dịch chuyển nạn nhân cần phải có ít nhất 6 người hỗ trợ: 1 người giữ phần đầu, 4 người giữ hai bên lưng và một người giữ chân. Tất cả phải đồng thời cùng một lúc giữ cho cột sống, đầu cổ, chân của nạn nhân theo một trục thẳng rồi mới có thể dịch chuyển. Như vậy mới tránh được những chấn thương đáng tiếc cho nạn nhân.

Tuyệt đối không được tự đưa nạn nhân vào viện cấp cứu bằng xe máy, vô tình khiến chấn thương cổ và cột sống thêm trầm trọng, ảnh hưởng đến khả năng hồi phục, thậm chí bại liệt về sau. Nếu sơ cứu người bị chấn thương cổ và cột sống không đúng cách có thể gây đứt tủy cổ dẫn đến nạn nhân choáng tủy có thể chết ngay hoặc bị liệt cơ hô hấp, liệt tứ chi không hồi phục.

– Nếu gãy xương cột sống vùng lưng:

Đặt nạn nhân nằm ngửa trên cáng cứng, giữ đầu nạn nhân nằm thẳng, hai chân thẳng, bàn chân vuông góc với cẳng chân. Dùng dây cố định nạn nhân vào cáng và cố định hai chân của nạn nhân vào nhau ở các vị trí: hông, đùi, đầu gối, cẳng chân và bàn chân. Dùng gối mềm hoặc chăn chèn hai bên hông nạn nhân.

Related posts

2 Thoughts to “SƠ CỨU GÃY XƯƠNG, CÁC BƯỚC SƠ CỨU GÃY XƯƠNG”

  1. […] Bất động gãy xương kín; Bất động gãy xương hở; Bất động gãy xương cẳng chân, bất động gãy xương đùi, bất động gãy xương cánh tay, bất động gãy xương cẳng tay, bất động gãy xương cột sống, xương chậu,…là một trong các bước của sơ cứu gãy xương. […]

Leave a Comment